Mehmet Atalay KOCAGÖZ

Eski Ä°zmir kenti (Smyrna) körfezin kuzeydoÄŸusunda yer alan ve yüzölçümü yaklaşık yüz dönüm olan bir adacık üzerinde kurulmuÅŸtu. Son yüzyıllar boyunca Meles Irmağı Sipvlos (Yamanlar) Dağı’ndan gelen sellerin getirdikleri mil ile bugünkü Bornova ovası oluÅŸtu ve yarım adacık bir tepe haline dönüştü.

Åžimdi Tepekule adını taşıyan bu höyüğün üzerinde Tekel Müdürlüğü’nün Ä°zmir Åžarap ve Bira Fabrikasına ait numune bağı bulunmaktadır. 1955′ten beri yoÄŸun gecekondu bölgesi olan bu çevrede Ä°zmir’deki ilk yerleÅŸim yeri olarak tespit edilen ı Ä°zmir Höyüğü bulunur. Buradaki ilk kazılarda Türk Tarih Kurumu ile Eski Eserler ve Müzeler GENEL Müdürlüğü”nün katkıları büyük olmuÅŸtur.

Batı Anadolu kıyılarındaki ilk yerleÅŸimler genelde ki bunlar Troya SavaÅŸlarını sonra kurulan Aiol, Ion ve Dor kökenlidir, küçük yarımadalar üzerinde kurulmuÅŸtur. Bunlar, Çandarlı, Foça, Ä°zmir, Klazomenai, Miletos ve Ä°asos gibi yerleÅŸimlerdir. Bunun nedeni yerleÅŸim yerlerini kuran ve oturan insanların daha çok Hellenli ve den olmalarıdır. Böylece yarımada yerleÅŸikleri hem iki limana sahiptiler, hem de kara denizden gelecek saldırılara karşı güvence içindeydiler. ElveriÅŸsiz havalarda limanlardan biri uygun olmadığı taktirde gemiciler diÄŸer limanı kullanma ÅŸansına sahiplerdi. Bayraklı Höyüğü körfezin kuzeydoÄŸu köşesinde, kuzeyine sarp kayalı Yamanlar Dağı’nı da alarak karadan gelecek saldırılara karşı rahat bir konumdaydı. Güneyi imbata açıktı. Eski Ä°zmir yerleÅŸimi yaklaşık 3000 yıl boyunca bu yarımada üzerinde ver aldı. M.Ö. 4. Yüzyılın ikinci yarısında büyük nüfus artışı yüzünden bugünkü Kadifekale eteklerine taşındı.

İZMİR SÖZÜNÜN KÖKENİ

Ä°zmir kelimesi eski Ä°on lehçesinde Smurne, Attika (Atina) lehçesinde ise Smryna diye yazılırdı. Bugünkü Hellenler bu kentin adını Smirni biçiminde telaffuz etmekte, Gerçi son yıllarda Antik Efes kenti civarında da bu adla anılan bir köy yerleÅŸimi izlerine rastlanmıştır. Olasılıkla Ä°zmir’den Efes’e giden bir kısım Amazon kraliçelerinin adını yerleÅŸtikleri köye de koydukları düşünülmektedir ki bununla ilgili bilgilere eski Yunanistan’daki kaynaklarda da rastlanmaktadır. Ancak Smyrna sözcüğü Yunanca deÄŸildir, Ege Bölgesindeki bir çok yerleÅŸim adı gibi Anadolu kökenlidir. M.Ö 2, binin baÅŸlarına ait Kayseri Kültece yerleÅŸiminde ele geçen bazı tablet metinlerinde Tismurna adına rastlanmaktadır. Tismurna’daki `ti’ bir ön ek olup büyük olasılıkla bir kiÅŸi ya da bir yer adını belirtmektedir. Bundan da Hellenler ya da Bayraklı höyüğünü mesken tutanların bu ön eki atıp kente ‘Smurna’ demiÅŸlerdir. Kentin adı olasılıkla M.Ö. 300C ile M.Ö. 1800 yılları arasında Smurnu olarak anılıyordu.

TARÄ°H BOYUNCA Ä°ZMÄ°R

TUNÇ ÇAĞI ( M.Ö. 3000-1050)

Eski Ä°zmir’in yerleÅŸimi her ne kadar M.Ö. 3000 yılından çok daha geri uzanmaktaysa da yapılan en son kazılarda henüz M.Ö. 3000 yıllarına kadar gidilmiÅŸtir. Kazılarda elde edilen bilgiler ışığında ilk Ä°zmir yerleÅŸikleri evlerini höyüğün en üst düzeyinde denizden 3 ile 5 metre yukarıdaki kayalar üzerine oturtmuÅŸlardır. Bu ilk yerleÅŸme Eski Tunç Çağı dönemine aittir. Bulunan çanak ve çömlekler Troya dönemi ve kültürüyle (M.Ö.3000-2500) benzerlikler göstermektedir. Birinci yerleÅŸim tabakasının üstünde Orta Tunç Çağı dönemi yer alıyordu. Burada bulunan keramik eserler Troya II kentinde ortaya konulan sanatsal eserlerle hemen hemen özdeÅŸtir (M.Ö. 2500-2000). Üçüncü yerleÅŸme katı Troya VI ve Hitit dönemi ile çaÄŸdaÅŸtır (M.Ö.1800-1ü50). Bu katta elde edilen büyük ve saÄŸlam bir vazo, Afyon ve UÅŸak kentlerinin güneyindeki Beyce Sultan kazılarında elde edilen kapların çeÅŸidindendir. Ayrıca birçok kap biçimi Orta Anadolu ile olduÄŸu ölçüde Troya VI kap kaçağı ile de benzerlikler taşımaktadır. Bundan baÅŸka yine Troya VI’da gün ışığına çıkan `Minyas’ tipi vazolar Bayraklı’da da ele geçmiÅŸ, bir de 4-5 Myken seramik parçasına rastlanmıştır. Açılan sondajlar küçük olduÄŸundan evler hakkında geniÅŸ bilgi elde edilememiÅŸtir. Tunç Çağı’nda Ä°zmir `de yaÅŸayan yerli halkın dili konusunda herhangi bir fikir elde edilmesi mümkün olmamıştır. `Minyas’ türü keramiÄŸin ele geçmesi birçok Anadolu kentinde olduÄŸu gibi, burada da 2. Binde Akalılâra (Achaioi: Myken) ait bir ticaret kolonisinin bulunduÄŸuna iliÅŸkin ipuçları verebilir.

DEMİR ÇAĞI

Hititler Çağı’nda {M,Ö. 1800-1200) Anadolu’da yazı kullanılıyordu ve bundan ötürü o dönemde tarih çağına ulaşılmış bulunuluyordu. Ancak M.Ö. 1200′lerde Troya Vll ve Hitit baÅŸkenti HattuÅŸaÅŸ’ın Balkanlardan gelen kavimlerce yıkılmasından sonra Orta ve Batı Anadolu yeniden yazısız ve karanlık bir çaÄŸa, Demir Çağı’na girdi. Demir Çağı, Anadolu’da yazının yeniden kullanılması ile Fryg Krallığı’nda M.Ö.730, geri kalan Orta ve Batı Anadolu’da ise M.Ö. 650 yıllarına kadar sürmüştür,

Kazılarda fazla miktarda çıkarılan keramik ürünlerden anlaşıldığına göre, Demir Çağı boyunca Eski Ä°zmir’de Hellas’tan göç eden, Aiolller ve Ä°onlar yaşıyordu. Yarımadada yerli halkın yaÅŸadığına dair herhangi bir bulguya ise rastlanmamıştır. Bayraklı Höyüğü’nün M.Ö. 1050 yıllarında kurulmaya baÅŸlayan yerleÅŸmesinin Hellas kökenli olduÄŸu anlaşılmaktadır.

400 yıl devam eden bu ilkel dönem boyunca başlıca beş yerleşme katı saptanmıştır. Bunlar :

I. Aiol yerleşmesi (M.Ö. 1050-M.Ö.1000)

II. Erken, Orta ve Geç Protogeometrik yerleşme (M.Ö. 1000-M.Ö. 875)

III. Erken ve Orta Geometrik yerleşme (M.Ö. 875- M.Ö. 750)

IV. Geç Geometrik yerleşme (M.Ö. 750-M.Ö. 675)

V. Subgeometrik yerleşme (M.Ö. 675-M.Ö. 650)

Söz konusu beş tabaka denizden 6,40 metre yükseklikte başlamakta ve 9,50 metrede son bularak 3 metre kalınlığında bir tabaka oluşturmaktadır. Kazılarda elde edilen Aiol keramiği Submyken orijinlidir. Protogeometrik ve Geometrik stildeki kap-kaçak ise genelde Attika vazoculuğunun bir devamıdır diyebiliriz.

Demir Çağı boyunca Ä°zmir evleri, büyüklü küçüklü tek odalı yapılardan oluÅŸmakta idi. Gün yüzüne çıkarılan en eski ev M.Ö. 925 ile M.Ö. 900′e tarihlenmektedir. Ä°yi korunmuÅŸ halde ortaya çıkarılan bu tek odalı evin (2,45 x 4 m.) duvarları kerpiçten, damı ise sazdan yapılmıştı. Erken Geometrik dönemden itibaren (M.Ö. 875′ler) bu tek odalı evler at nalı biçimli bir avlunun üç bir yanını çevirmekte idiler.

Eski Ä°zmir’liler kentlerini M.Ö. 850′lerde kerpiçten yapılmış kalın bir surla korumaya baÅŸladılar. Bu tarihten itibaren Eski Ä°zmir’in bir kent devlet kimliÄŸi kazanmış olduÄŸu söylenebilir. Kenti ‘Basileus’ adı verilen bir beyin idare ettiÄŸi olasıdır. Göçleri gerçekleÅŸtirenler ve kent ileri gelenleri soylu tabakayı oluÅŸturuyordu. Kent duvarları içinde yaÅŸayan nüfus olasılıkla bin kiÅŸi civarındaydı. Geç Geometrik ve Subgeometrik seramikle açıklanan dönemde (M.Ö.750-650) ise yarımadanın nüfusu daha kalabalık olup belki de 1500 kiÅŸiyi aşıyordu. Kent devlete ait halkın büyük bir bölümü civar köylerde yaşıyordu. Bu köylerde, bu çaÄŸdaki Eski Ä°zmir’in tarlaları, zeytin aÄŸaçları, baÄŸları, çömlekçi ve taşçı iÅŸlikleri yer alıyordu. Geçimi tarım ve balıkçılıkla saÄŸlanıyordu.

Kentin en önemli kutsal yapısı Athena Tapınağı idi. Bu tapınağın günümüze deÄŸin korunan en eski kalıntısı M.Ö. 725-700 yılları arasına tarihlenmektedir. Daha önceki dört dönemde (M.Ö. 1050- 750), büyük bit olasılıkla yine Tanrıça Athena’ya tapınılıyordu, ancak o tarihlerde kadın tanrıçanın heykeli herhalde küçük bir niÅŸ (naiskos) içinde bulunuyordu. BilindiÄŸi gibi Homeros’un destanı Ä°lias, Aiol ve Ä°on lehçelerinin karışık olduÄŸu bir dille yazılmıştır. Bu nedenle dünya tarihinin bu çok önemli destansı yapıtı büyük olasılıkla bu iki lehçenin konuÅŸulduÄŸu sınır bölgesi olan Ä°zmir’de oluÅŸturulmuÅŸtur. Nitekim Hellenistik dönem Ä°zmirlileri Homeros için ‘Homeraion’ adlı bir yapı inÅŸa etmiÅŸlerdir.

PARLAK DÖNEM (M.Ö. 650-545)

Eski Ä°zmir’in parlak dönemi M.Ö. 650-545 yılları arasına denk düşer. Yaklaşık yüz yıl süren bu süre, bütün Ä°on uygarlığının en güçlü dönemini oluÅŸturur. Bu dönemde Miletos’un liderliÄŸinde Mısır’da, Suriye ve Lübnan’ın Batı kıyılarında, Propontis’te (Marmara Bölgesi), Pontus’ta (Karadeniz) koloniler kurulur ve DoÄŸu Hellen dünyası kıta Yunanistan ile rekabet ederek birçok alanda ve konuda onun yerini almaya baÅŸlamıştır. Bu dönemde Ä°zmir’in tarımcılıkla yetinmeyip Akdeniz ticaretine de ortak olduÄŸunu görmekteyiz. Bu dönem katlarında bulunan Fenike kökenli eserler, Kıbrıs kökenli heykel ve heykelcikler, Ön Asya ya da Akdeniz orijinli fayans figürcükler bu uluslararası ticaretin günümüze kalmış eserleridir.

Parlak dönemin Ä°zmir’deki önemli belirtilerinden biri M.Ö. 650′den beri yazının yaygınlaÅŸmaya baÅŸlamasıdır. Kadın tanrıça Athena’ya sunulan armaÄŸanların birçoÄŸunda sunu yazıtları bulunmaktadır. Kent halkının sayısı fazla olmasa da bir bölümü okuryazardır. Kazılarda ortaya çıkarılan Athena Tapınağı (M.Ö. 640-580), DoÄŸu Hellen dünyasının en eski mimarlık eseridir. En eski ve en güzel sütun baÅŸlıkları ÅŸu ana kadar Ä°zmir’de bulunmuÅŸtur. Samos, Miletos, Ephesos, Erythrai ve Phokaia’da çıkarılan sütun baÅŸlıkları M.Ö. 6. Yüzyılın ikinci yarısından (M.Ö. 575-550) tarihinden önce deÄŸildir. Helken sanatının en özgün mimarlık öğeleri olan Aiol ve Ä°on türü baÅŸlıklar ile Ä°on ve Lesbos biçimi kymationlar (yaprak ya da yumurta ÅŸekilli mimarlık süslemesi) doÄŸuÅŸlarını Eski Izmir de gün ışığına çıkan ve büyük ölçüde Anadolu Hitit sanatından esinlenmiÅŸ olan bu baÅŸlıklara borçludurlar

Hellen Dünyasının çok odalı ev tipinin en eski örneÄŸi Eski Ä°zmir de bulunmuÅŸtur. Gerçekten M.Ö. 7. Yüzyılın ikinci yarısında yapılmış olan iki katlı, beÅŸ odalı, ön avlulu çifte megaron, Hellenlerin bugün için bilinen, bir çatı altındaki en eski çok odalı evdir. Ondan önceki Yunan evleri yan yana dizilmiÅŸ megaronlardan oluÅŸuyordu. Eski Ä°zmir’in cadde ve sokakları daha 7. yy’ın ikinci yarısında ızgara planlı idi, caddeler ve sokaklar kuzeyden güneye ve doÄŸudan batıya uzanıyor, evler genellikle güneye bakıyordu .

Ä°lerde M.Ö.5. yüzyılda Hippodamos tipi adını alacak olan bu kent planı özünde Yakın doÄŸuda çoktan biliniyordu. Bayraklı ÅŸehir planı bu tür kent dokusunun Batı dünyasındaki en erken örneÄŸidir. Ä°on uygarlığının en eski parke döşeli yolu Eski Ä°zmir’de gün ışığına çıkarılmıştır.

Hellen dünyasının en eski sivil mimarlık eseri Eski Ä°zmir’de 7. Yüzyılın ilk yarısında yapılmış olan güzel taÅŸ çeÅŸmedir. Bir zamanlar Yamanlar Dağı üzerinde yükselen Tantalos mezarı, tholos biçimli anıtsal mezarların güzel bir temsilcisidir. Tantalos tümülüsünün mezar odası adı geçen çeÅŸmenin planında idi ve onun gibi Isopata tipi adını taşıyan yapı türünde idi, yani planı dörtgendi ve üstü bindirme tekniÄŸindeki bir tonozla örtülü bulunuyordu. Tantalos mezarı adı ile anılan bu anıtsal eser Eski Ä°zmir’de MÖ.520-580 tarihlerinde yönetimi elinde tutan basileusun ya da tyranın mezarı olmalıdır.

Eski Ä°zmir’de, çömlekçi iÅŸlikleri, arkeoloji literatüründe ” Oryantalizan” ya da “Friz Stili” adı ile anılan seramik türünün güzel örneklerini üretiyor, taşçı ustaları mimarlık eserlerinden baÅŸka anıtsal boyda heykeller ve heykelcikler yontuyor ve bütün bu sanat yaratılarının bir bölümü dış pazarlara sürülüyordu.

BilindiÄŸi gibi M.Ö. 6. Yüzyılın ilk yarısında o zamanki antik dünyanın kültür merkezi Batı Anadolu idi. Özellikle Miletos’a tarihte ilk defa batıl inançlardan ve her çeÅŸit din etkisinden kurtulmuÅŸ, özgür düşünceye dayalı bilimsel araÅŸtırmalar baÅŸlamıştı. DoÄŸu dünyasının zengin bilgi ve deneyim hazinelerinden yararlanarak ve özellikle özgür düşünce yöntemiyle Thales, Anaximenes ve Anaximandros gibi `doÄŸa filozofları’ bugünkü Batı uygarlığının temellerini atmışlardı. Thales dünyada ilk defa bir doÄŸa olayını, M.Ö. 28 Mayıs 585 tarihinde olagelen güneÅŸ tutulmasını oluÅŸundan önce hesaplamıştır. Böylece kültür ve bilim alanında tarihin baÅŸlangıcından beri 2500 yıl boyunca Mezopotamya ve Mısır’ın elinde olan önderlik, Batı Anadolu’ya geçmiÅŸtir. Batı Anadolu bu önderliÄŸini Ä°ranlıların Anadolu’yu iÅŸgal ettikleri 545 yılına deÄŸin korumuÅŸtur. Ancak Ä°ran iÅŸgali ile filozoflar, bilim adamları ve sanatçılar Atina’ya göç edince kültür ve ilim alanındaki önderlik Atina’ya geçmiÅŸtir.

Miletos, Ephesos, Samos gibi izmir de 6. Yüzyılın baÅŸlarında büyük olasılıkla düşünce ve bilim alanında önde gelen kentlerden biriydi. Ancak Eski Ä°zmir M.Ö. 640-545 tarihlerinde döneminin en ileri kültür merkezlerinden biri olduÄŸu halde daha sonraları önemini yitirdiÄŸi için, çalışmalarda eskisi hızını kaybetmiÅŸti. Eski Ä°zmir’in edebiyat,ÅŸiir,tarih,felsefe ve bilim konularında ne düzeyde olduÄŸu hakkında yeterli bilgi mevcut deÄŸildir. Mimarlık konusunda ise önemli bir merkezdi.

ESKÄ° Ä°ZMÄ°R’ Ä°N LYDIA KRALI ALYATTES VE PERSLERCE ALINIÅžI

Herodotos, Eski Ä°zmir’i Lydia kralı Alyattes’in aldığından bahseder. Kazılarda da bu olay M.Ö. 500 sıralarına tarihlenir. Kent ve Athena tapınağı tahrip olsa da Ä°zmirliler M.Ö. 590 yıllarında tapınağı tekrar inÅŸa ederler.

Daha sonra Persler tarafından 6. Yüzyılın ortalarında ele geçirilen kent. Bu olayla birlikte parlak devrini tamamlamıştır. Bu tarihten sonra Athena tapınağına hediye edilmiş hiçbir armağan bulunamaması da bu tahribatın önemli göstergelerinden birisidir.

GERİLEME DÖNEMİ (M.Ö. 500-300)

HELLENÄ°STÄ°K DÖNEM’DE VE ROMA ÇAÄžI’NDA Ä°ZMIR (M.Ö. 333-M.S. 395)

Athena Tapınağı M.Ö. 545 tarihlerinde terkedilmişse de yerleşim sürmüş, ancak bundan sonra 200 yıl kadar bir süre eski İzmir önemini ve işlevini yitirmiştir.

M.Ö. 5. yüzyıl boyunca küçük ancak zengin bir yerleÅŸmenin yer aldığı Bayraklı Höyüğü M.Ö. 5. yüzyılın sonunda ve özellikle 4. yüzyıl süresince yoÄŸun bir iskana sahne olmuÅŸtur. Bu dönemde, ortalarında büyük avlular olan biri 5, biri 8 ve diÄŸeri 15 odalı olmak üzere üç ev gün ışığına çıkarılmıştır. Bunların, kenti idare eden ve muhtemelen dönemlerindeki Pers etkisine uyarak yakın civardaki Larissa’da olduÄŸu gibi, birer tyran olan beylere ait olmaları akla yakın gelmektedir. Nitekim Yamanlar Dağı’nda hala kısmen korunmuÅŸ olan ve önemli kiÅŸilerin mezarları olması gereken düzgün krepisli birkaç 4. yüzyıl tümülüsü bu düşünceyi desteklemektedir.

Söz konusu merkezi avlulu büyük üç evden baÅŸka birçoÄŸu megarondan bozma dörtgen planlı küçük evler bulunmuÅŸtur. Bayraklı höyüğünün bütün üst düzeyinin 4. yy. boyunca evlerle kaplı olduÄŸu söylenebilir. Öyle anlaşılıyor ki Anadolu’daki Pers iÅŸgali 4. yüzyılda gücünü yitirmiÅŸ ve Ä°on kentlerinin büyümesine neden olmuÅŸtur. Meydana gelen nüfus patlaması ile yüz dönümlük Bayraklı Höyüğü,Ä°zmirlilere küçük geldiÄŸinden M.Ö. 300 tarihlerinde Pagos eteklerinde yeni Ä°zmir kenti kurulmuÅŸtur.

Büyük Ä°skender’in Ä°ssus’ta Dareios’u yenmesinden (M.Ö. 333) ve arkasından bütün doÄŸuyu ele geçirmesinden sonra Hellen dünyası büyük bir refah çağına eriÅŸti. Kentler nüfus patlamalarına sahne oldu. Hellenistik Dönem’de Ä°skenderiye, Rodos, Bergama ve Efes kentlerinden her biri 100 binin üstündeki bir nüfusa eriÅŸtiler. Küçük bir tepeciÄŸin üzerinde kurulmuÅŸ olan eski Ä°zmir kentinin duvarlarının içinde yalnız birkaç bin kiÅŸi yaÅŸayabiliyordu. Bu nedenle en geç M.Ö. 300 sıralarında Kadifekale’nin eteklerinde, yeni büyük bir kent kuruldu.

Tarihçi Strabon, Smyrna’nın kendi zamanında yani M.Ö. 1. yüzyıla geçiÅŸ sırasında en güzel Ä°on kenti olduÄŸunu belirtmektedir. O dönemde kentin küçük bir bölümü Pagos’un üzerindeydi. Büyük bölüm ise düz arazi üzerinde bulunan liman çevresine toplanmıştı. Ana tanrıçanın tapınağı ile gymnasion da bu hat üzerinde yer alıyordu. Caddeler düzdü ve tamamı büyük taÅŸlarla düzgün bir biçimde kaplanmıştı. Aristeides, kentin doÄŸu-batı yönünde uzanan iki ana yolunun (Kutsal yal ve Altın yol) bulunduÄŸunu ve bu yollarla kentin , denizden gelen esinti ile serinlediÄŸini anlatmaktadır. Strabon Ä°zmir’de Homereion olarak adlandırılan bir stoanın varlığından söz eder (belki de bir perystil ev). Bu evin içinde Homeros’un bir heykeli bulunuyordu.

Roma Çağı’nda Ä°zmir’de inÅŸa edilen yapılar arasında, Pagos dağının kuzeybatı eteÄŸinde olan tiyatro ve batıdaki stadyumun her ikisinden de pek az iz kalmıştır. DiÄŸer taraftan Devlet Agorası ise oldukça iyi korunmuÅŸtur. Agoranın ölçüsü 120×80 metre uzunluÄŸunda geniÅŸ bir avlusu vardı. DoÄŸusunda ve batısında birer stoası vardı. Her iki yapı 1 7,5 m. olup ikiÅŸer katlıydı. Ayrıca 28 m. uzunlukta bir bazilika da mevcuttu. M.Ö. 1. Yüzyılda Romalıların egemenliÄŸine giren Ä°zmir ikinci kez altın dönemini yaÅŸamaya baÅŸlar.

Ä°ncil’de sözü edilen “Yedi Kilise”den bir tanesinin bulunduÄŸu Smyrna Hıristiyanlığın geliÅŸmesinde önemli bir rol oynar. Ä°zmir’in ilk baÅŸpiskoposu olan St.Polycarp havari ve Ä°ncil yazarı St. John’un ilk müridlerinden biridir. Yaklaşık M.S. 70 yılında Anadolu’da doÄŸmuÅŸtur. St. Polycarp inancından ötürü 23 Åžubat 155 tarihinde, Ä°zmir Akropolü üzerinde bulunan stadyumda Romalılar tarafından yakılarak ölüme mahkum edilmiÅŸtir. M.S. 395 yılında Roma Ä°mparatorluÄŸu ikiye bölününce, Ä°zmir Bizans olarak bilinen DoÄŸu Roma Ä°mparatorluÄŸunun bir parçası olur. Bizans döneminde Araplar, Selçuklular, Haçlılar ve Cenevizliler kenti ele geçirmek için birbirleriyle savaşırlar. Kenti ilk önce Araplar 672 yılında denizden zaptedip Ä°stanbul’a yaptıkları akınlarda bir üs olarak kullanırlar. Türkler Ä°zmir’i ilk kez 11. Yüzyıl sonlarında KutalmışoÄŸlu Süleyman Åžah komutasında ele geçirirler. Daha sonra Cenevizliler kenti Aydın Emir’i Umur Bey ele geçirinceye kadar kontrollerinde tutarlar. 1344 yılında Cenevizliler St. Peter Kalesini tekrar ele geçirirler. Cenevizliler aÅŸağı kenti kontrollerinde tutarken Umur Bey yukarı kenti kontrolünde tutar.14.yüzyılın ortalarında kale ve aÅŸağı ÅŸehir Rodos Şövalyeleri tarafından ele geçirilir. 15. yüzyılın başında MoÄŸollar kenti istila edip, St.Peter Kalesini yerle bir eder.1422 yılında II. Murat kenti zapteder ve Ä°zmir Osmanlı Ä°mparatorluÄŸunun bir parçası olur. Osmanlı Ä°mparatorluÄŸunun 1620 yılında yabancılara tanıdığı haklardan sonra Ä°zmir Ä°mparatorluÄŸun en önemli ticaret merkezlerinden biri olur. 18. ve 19. yüzyıllarda kent Fransız, Ä°ngiliz, Hollandalı ve Ä°talyan tüccarların gözdesidir. Osmanlı Ä°mparatorluÄŸunda çok uluslu bir ticaret ÅŸehri olan Ä°zmir I. Dünya Savaşından sonra 15 Mayıs 1919′da Yunan ordusu tarafından iÅŸgal edilir. Bu iÅŸgal 9 Eylül 1922 yılında sona erer. Ancak, Ä°zmir 13 Eylül sabahı tarihinin belki de en büyük felaketlerinden birini yaÅŸamaktan kurtulamaz. Basmane semtinde baÅŸlayan yangın 2.600.000metrekarelik bir alanda 20.000′den fazla ev ve iÅŸyerini tahrip eder. Bu yangın ne yazık ki kentin dörtte üçünü tahrip etmiÅŸtir. Fakat yeni kurulan Türk Cumhuriyeti ile birlikte Ä°zmir zümrütü anka kuÅŸu gibi kendi külleri içinden yeniden doÄŸar.

Daha Ayrıntılı Bilgi için : http://www.izmir.gen.tr/Html.aspx?id=1 ve http://www.izmir.gen.tr  adresini ziyaret edebiLirsiniz…